Pojęcia webowe po ludzku
Po ludzku o słowach, które wracają w wycenach, audytach i Search Console — pisane z projektów, nie ze specyfikacji.
20 pojęć
Dostępność
Czego wymagają standardy, co sprawdzi za ciebie narzędzie, a co tylko człowiek.
WCAG
Web Content Accessibility Guidelines
WCAG to standard W3C opisujący, jak zrobić stronę używalną dla osób z niepełnosprawnościami. Ma trzy poziomy zgodności — A, AA i AAA — a tym, którego realnie żądają przepisy, przetargi i umowy z dużymi firmami, jest AA.
współczynnik kontrastu
Zmierzona różnica między tekstem a jego tłem
Współczynnik kontrastu to zmierzona różnica jasności między tekstem a tłem, w skali od 1:1 do 21:1. WCAG wymaga co najmniej 4,5:1 dla zwykłego tekstu, 3:1 dla dużego i 3:1 dla tych części kontrolki, które niosą informację o tym, czym ona jest.
Wydajność
Liczby, które Google mierzy na prawdziwych wizytach, i to, co realnie je poprawia.
CDN
Content Delivery Network
CDN to sieć serwerów rozsianych po świecie, które trzymają kopie twojej strony i odpowiadają odwiedzającemu z najbliższego punktu. Usuwa dystans między odwiedzającym a serwerem źródłowym — i tylko to.
CLS
Cumulative Layout Shift
CLS punktuje to, jak bardzo strona skacze w trakcie ładowania, w skali bez jednostki, gdzie 0,1 lub mniej to dobry wynik. Liczy się każdy element, który przesuwa się bez udziału odwiedzającego, ważony odległością i zajmowaną częścią ekranu.
Core Web Vitals
Wskaźniki jakości strony według Google
Core Web Vitals to trzy wskaźniki, które Google zbiera z prawdziwych wizyt w Chrome: LCP dla ładowania, INP dla reakcji na kliknięcie i CLS dla stabilności układu. Adres zalicza je, gdy 75% wizyt mieści się w progu „dobrze”.
INP
Interaction to Next Paint
INP mierzy, ile czasu mija od kliknięcia, dotknięcia albo naciśnięcia klawisza do chwili, gdy widać reakcję. Dobry wynik to 200 milisekund lub mniej. W marcu 2024 zastąpił FID i — inaczej niż tamten — patrzy na każdą interakcję, nie tylko pierwszą.
LCP
Largest Contentful Paint
LCP mierzy moment, w którym dorysowuje się największy element widoczny na ekranie — zwykle zdjęcie w nagłówku albo sam nagłówek. Google uznaje za dobry wynik 2,5 sekundy lub mniej, liczony z prawdziwych wizyt na 75. percentylu.
SEO i wyszukiwarki AI
Jak strona jest znajdowana i cytowana — przez wyszukiwarkę i przez model.
adres kanoniczny
Adres, który strona wskazuje jako swój właściwy
Adres kanoniczny to adres, który strona wskazuje jako prawdziwy dla swojej treści, żeby wyszukiwarka docierająca do niej inną drogą zaindeksowała wskazaną wersję. To mocna podpowiedź, a nie polecenie — Google może wybrać inaczej.
AEO
Answer Engine Optimization
AEO to praca nad tym, żeby strona nadawała się na źródło dla systemów odpowiadających wprost — asystentów AI i podsumowań w wyszukiwarce — a nie tylko listujących linki. Cel przesuwa się z bycia klikniętym na bycie poprawnie zacytowanym i podpisanym.
dane strukturalne
Maszynowo czytelny opis tego, o czym jest strona
Dane strukturalne to blok faktów czytelnych dla maszyn, dołożony do strony — czym jest, kto ją napisał, ile coś kosztuje — zapisany słownikiem schema.org, zwykle jako JSON-LD. Wyszukiwarki czytają go, żeby zrozumieć stronę, a czasem ozdobić wynik.
Google Search Console
Narzędzie raportowe Google dla właścicieli stron
Search Console to bezpłatne narzędzie, w którym Google raportuje, co wie o twojej stronie: przy jakich zapytaniach ją pokazał, na której pozycji, które podstrony ma w indeksie, a których nie, i co jego robot uznał za problem.
hreflang
Oznaczenie językowe dla stron istniejących w kilku wersjach
Hreflang mówi wyszukiwarce, że dwie podstrony to ten sam dokument w różnych językach. Działa wyłącznie wtedy, gdy obie strony wskazują na siebie nawzajem i każda wskazuje też samą siebie — jednostronny zestaw jest odrzucany w całości.
llms.txt
Proponowany plik indeksu dla modeli językowych
llms.txt to plik w Markdownie w katalogu głównym serwisu, listujący jego ważne podstrony z jednym zdaniem o każdej, pomyślany do czytania przez modele językowe, a nie przez przeglądarki. To propozycja społeczności, nie standard, do którego zobowiązał się jakikolwiek crawler.
Technologia
Słowa z wyceny: co znaczą, ile kosztują i kiedy są złym wyborem.
Astro
Framework, na którym stoi ta strona
Astro to framework, który renderuje podstrony do HTML-a w trakcie budowania i nie wysyła żadnego JavaScriptu, dopóki komponent o to nie poprosi. Interaktywne kawałki deklaruje się pojedynczo jako wyspy, więc strona wiezie kod tylko dla nich.
CMS
System zarządzania treścią
CMS to oprogramowanie pozwalające zmieniać stronę bez dotykania kodu. Pod tym słowem kryją się trzy osobne zadania — edytowanie, przechowywanie i wyświetlanie treści — a większość sporów o wybór CMS-a jest sporem o to, którego z nich potrzebujesz.
headless CMS
System zarządzania treścią bez warstwy prezentacji
Headless CMS przechowuje treść i pozwala ją edytować, ale nie rysuje strony. Podstrony buduje coś innego, co czyta treść przez API — dzięki czemu narzędzia do edycji i warstwę wizualną można wymieniać niezależnie od siebie.
Laravel
Framework PHP do aplikacji webowych
Laravel to framework PHP do budowania aplikacji webowych — tych z kontami, uprawnieniami, bazą danych i pracą wykonywaną w tle. Dostarcza części, których potrzebuje każda aplikacja, żeby nie pisać ich od nowa w każdym projekcie.
SSG
Generowanie stron statycznych
SSG to budowanie wszystkich podstron do gotowych plików HTML, zanim ktokolwiek wejdzie na stronę. Żądanie obsługuje wtedy serwer plików, a nie kod, zapytanie do bazy i szablon składany na miejscu przy każdej wizycie.
Vue
Vue.js
Vue to javascriptowy framework do budowania interfejsów z komponentów, których widok aktualizuje się sam, gdy zmienią się dane. Może prowadzić całą aplikację albo jeden widżet na stronie, która poza nim jest zwykłym HTML-em.
Prawo i obowiązki
Co obowiązuje właściciela strony, od kiedy i kogo naprawdę dotyczy.
Europejski Akt o Dostępności
Dyrektywa (UE) 2019/882
Europejski Akt o Dostępności to dyrektywa UE wymagająca, żeby wybrane produkty i usługi — w tym handel elektroniczny — były dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. Krajowe przepisy obowiązują od 28 czerwca 2025, a dla stron odniesieniem jest WCAG 2.1 na poziomie AA.